Şeyhbızın

Şeyhbiziniler

Kadın Giyimi: Daroğun Köyünde, özellikle kırk yaşın üzerindeki kadınlar geleneksel Kürt kıyafetleri giyerler. Başlarında, mavi veya hardal renginde bir puşi bulunur, puşinin çevresini beyaz renkli başka bir puşiyle sararlar. Elbise olarak ayak bileklerine dek uzun desenli kumaştan elbiseler giyerler. Genç kızlar daha renkli, uzun elbiseleri tercih ederler. Siverek şehir merkezine gittiklerinde kadınlar daha çok uzun palto ve başörtüsü giymektedir.

Erkek Giyimi:  Şimdilerde genç erkekler, kot pantolon veya kışın sıcak tutan kadife kumaşlar tercih ederken daha yaşlı erkekler, gabardin şalvar, uzun kollu gömlekler, yelek ve ceket giymektedirler. Yakın zamana kadar yaşlı erkekler Siverek yöresine özgü sekiz köşeli şapka giymekteydi, ancak günümüzde çok azı şapka giymektedir.

EVLENME ADETLERİ

Daroğun Köyünde yaşayanların hepsi akrabadır. Dolayısıyla akrabalar arasında evlilik yaygındır. Gerçi yakın köylerde, farklı aşiretlerden veya şehir’den de kız isteme veya kız verme söz konusudur. Eski bir adet olan görücü usulü evlilik artık yoktur. Gençler evlenmeden önce mutlaka birbirlerini görmekte ona göre karar vermektedir. Gerçi yine söz büyüğündür. Büyükler karar verince gençlere de onlara uymak kalmaktadır. Eskiden  tek tük görülen ‘Berdel’ de artık pek görülmemektedir. Köyde tek kadınla evlenmek esastır ancak zaman zaman bazı erkeklerin iki kadınla evlendiği de görülmektedir.

Daroğun köyü örf ve adetlerine sıkı sıkıya bağlıdır. Yakın zamana kadar Daroğun köyünden dışarıya kız verilmez, yabancı kızlarla da evlenilmezdi. Bu adet aşiretin içine kapanık bir yapıda olmasından kaynaklanmaktadır. Ancak son 50 yılda bu gelenek bozulmuş, hem dışarıya kız verilmeye, hem dışarıdan kız alınmaya başlanmıştır. Evlenme çağına gelen delikanlılar anne ve babalarına doğrudan ‘Evlenmek istiyorum’ diyemezler bu ayıp sayılır. Yakın arkadaşlarına veya yakın akrabasına bir şekilde bu isteğini iletir, anne baba da gereğini yapar. Bazen ergen erkek evde annesinin yaptığı yemeği beğenmemeye, yıkadığı elbiseleri temiz görmemeye başlar. Bu da bir çeşit evlenme isteği sinyalidir. Kızların böyle bir söz hakkı yoktur. Genelde kızlar küçük yaşta evlendirilmektedir. Kızlarda evlenme yaşı ortalama 16 iken erkeklerde 18 yaştır.

Evlendirmeye karar verilen delikanlı için öncelikle yakın akrabadan kız aranmaya başlar. Annesi gittiği her yerde göz gezdirir. Konuk olduğu evleri inceler kendine uygun bir gelin adayı arar. Köyde oğluna uygun bir gelin adayı bulamazsa bu defa uzak akrabalar veya dostlar arasında kız aramaya başlar. ‘Oğlumu evlendireceğim, münasip bir kız bakıyorum,’ diyerek sağa sola haber bırakır. Sonunda oğluna uygun bir kız bulur ve kız isteme merasimi başlar.  Kız isteme gününden önce kızın ailesine haber verilir. Sonra birkaç sözü dinlenen yaşlı ile birlikte kız istemeye gidilir. Kızın ailesi de gönüllü ise o gece istenecek altın veya eşyalar liste halinde oğlanın ailesine verilir. Onlar da kabul ederse nişan günü belirlenir. Nişan yapıldıktan sonra oğlanın kız evine gelip gitmesi ayıp karşılanır. Damat adayı kız evine gitmez. Düğünde hoca nikâhı dediğimiz imam nikahı kıyılır. Daha sonra Belediye Nikâhı denilen resmi nikâh kıyılır. Köyde düğünler genellikle üç gün sürer. Daha önceki yıllarda bir hafta sürmekteydi. Eskiden düğün gecesi damat kırsal bir alana bırakılırdı, birkaç arkadaşı da yanında olurdu. Sabahleyin atlara binip eve gelirdi. Şimdi bu adet yoktur.

                Düğünler davul zurna eşliğinde yapılır, halayda erkekler ve kadınlar yan yana dururlar. Uzun bir halay eşliğinde düğün devam eder. Küçük veya büyükbaş hayvanlar kesilerek misafirler ağırlanır. Kına gecesi yapıldıktan sonra ertesi gün gelin erkek evine getirilir.

DAROĞUN MUTFAĞI

                Daroğunda ayran çorbası, mercimek çorbası, bulgur ve pirinç pilavı, bostan salatası, cacık, mercimekli köfte, içli köfte, kenger yemeği, yeşil mercimek aşı, kuru fasulye, sulu patates yemeği, kavurma ve dolma en çok tercih edilen çorbalar, salatalar ve yemeklerdir. Çiğköfte hemen hemen haftada birkaç kez yapılmaktadır.

SERÊ SALÊ GELENEĞİ

Yakın zamana kadar kutlanan bir yılbaşı geleneğiydi. Genelde 13 Ocak’ı 14 Ocak’a bağlayan gece erkeklerden biri kadın kılığına girmekte diğer birkaç erkekle birlikte ellerinde tepsiler ve torbalarla ev ev gezmektedirler. Gittikleri her evde “Serê salê binê salê, Xwedê kurekî bide xwediyê malê” Yani, ‘yılın başı, yılın sonu Allah bir erkek çocuk versin evin sahibine’ diyerek güzel dilerlerde bulunmakta karşılığında eşya istemektedir. Ev sahipleri gönüllerinden ne geçiyorsa onu verirler.

Siverek’te Kalın ağaç mahalle - Siverek (Bucak bucağı) - Şanlıurfa
:Daroxin: Kürtçe Kurmamci
Darağun: TC Dâhiliye vekâleti: son Taksimatı
Mülkiyede Köylerimizin adları. TARİH:1928
Kürt-Sünni (Şêxbizinİ) yerleşimi
Siverek ilçesinde Şeyhbızınların bulunduğu tek yerleşimdir.
Koord: 37° 49' 9'' D, 39° 9' 9'' K
Tarihçe
Kalınağaç; idari bölüm olarak daha önceleri köy iken,
2012 yılındaki yasa değişikliğinden sonra mahalle olmuştur

Şeyhbızın veya Şıhbızın aşireti (Kürtçe: Şêxbizinî, veya Şêxbizin, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Köysancak yakınlarında bulunan ana topluluğa ve Türkiye’de Haymana başta olmak üzere çeşitli yerleşimlerde, dağınık daha küçük topluluklara sahip bir Kürt aşiretidir.
Şeyhbızınlar Önemli nüfusa sahip bölgeler
Türkiye Türkiye
~45.000 (Haymana kökenli)  Irak Bilinmiyor,  Diller Soranice, Türkçe  Din Sünni (çoğunlukla Şafii, bir kısmı Hanefi), bir kısmı Alevi
Aşiret mensupları, Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Soranice konuşurken; Türkiye’de olanlar Soranice’ye yakın olan ve Soranice’nin bu yörede zamanla değişikliğe uğramasıyla ortaya çıkmış bir şive olan Şeyhbızeynice’yi konuşmaktadırlar. Osmanlı arşivlerinde Şeyhbızın aşireti
Aşiretin ana yurdu Zap suyu kenarında bulunan, Süleymaniye şehrinin Bazan yerleşim yeri ve çevresidir.[5] Daha sonra Yemen’e göç eden aşiret, Yemen valisi Bâzân’ın etkisiyle İslamiyet’i kabul etmiştir. Bâzân Sasaniler’in son ve İslam devletinin ilk San’a valisidir. Aşiret Emeviler döneminde Yemen’den sürülünce tekrar Bazan’a dönemin valisidi
Aşiret, Kürdistan’da Osmanlılar ile Safeviler arasında gerçekleşen birçok savaşın arasında sıkışmıştır ve Şah İsmail ile Şeyhbızın lideri Qazî Hûseyîn arasındaki başarısız görüşmelerin ardından Safeviler tarafından Kerkük’e sürülmüşlerdir. Sürgünün nedeni aşiretin Sünni olmasıdır. Aşiret, Sünni Kürt aşiretleri ile birlikte hareket ettiği için, Osmanlı Kürdistanı’na yerleşmeleri I. Selim tarafından hoş karşılanmıştır. Çaldıran Muharebesi sırasındaki desteklerinden ötürü aşiret, istediği yere yerleşme özgürlüğü de dahil olmak üzere çeşitli ayrıcalıklar elde etmiştir. Aşiret üyelerinin geçici olarak Palu’da kaldıktan sonra Anadolu’ya doğru göç etmelerine izin verilmiştir.[5] 18. Yüzyılın sonlarına doğru aşiret kışın Haymana’da; yazın ise Antalya, Samsun ve Aydın civarında yaşamıştır. Anadolu’da günümüzde ağırlıklı olarak Ankara, Haymana, Erzurum, Oltu, Narman, Tortum, Diyarbakır, Elazığ, Varto, Palu, İzmir, Merzifon, Çarşamba, Sungurlu, İstanbul, Düzce, Sakarya-Akyazı gibi yerleşim yerlerinde yaşamaktadırlar.
Mark Sykes, 1908’de Kürt aşiretleriyle ilgili çalışmasında, Kerkük yakınlarındaki Şeyhbızın aşiretine mensup yaklaşık 4.000 aileden bahsetmiştir: Büyük ve savaşçı bir aşiret, kavgacı ve sert mizaçlılar. Bölgede haydut olarak tanımlanırlar. Mükemmel at biniciler. Çok zekiler, Martini-Henry tüfeği yapmaktalar. Kışın köylerde, baharda köylerinin çevresindeki çadırlarda yaşarlar.
Pek çok Şeyhbızınlı Peşmerge olarak Irak-Kürt çatışması sırasında Kürt lider Mustafa Barzani’nin yanında savaşmıştır.
Öğrenciler tüm aşiretlerin isimlerini tek tek araştırarak Aşiretlerin isimlerini, nerde ikamet ettiklerini hangi dilleri konuştuklarını ve mezheplerini yazdı.
Diyarbakır Dicle Üniversitesi öğrencilerinin hazırladığı tezin kitap haline getirileceği öğrenildi.
İşte o aşiretler;Seyhbizin aşireti, Siverek Daragon köyu ve Siverek merkez. Kürtçe konuşurlar ve Safi mezhebindeler.

Merhabalar. Osmanlıdan Günümüze kadar gelen halen de  devam eden Siverek Kalınağaç ( Daroxin) merkezli Şeybızın aşıreti için www.seyhbizin.org web sitesini kurmuş bulunmaktayız. Web sitemiz, Sayın Serhat DEVEBAKAN'ın girişimleri ve destek verenlerimizin destekleriyle 2021 yılının Temmuz ayında yayın hayatına başlamıştır. 

Web sitemizin kuruluş amacı, Dünyanın her yerinde bulunan Şeyhbızın toplulukları arasında iletişimi sağlamak, fikir iş birliğinde bulunmak , yardımlaşma ve dayanışmayı güçlendirmektir. Web sitemiz üzerinden Şeyhbızın toplulukları için son gelişmeleri takip edebilir iletişime geçebilirsiniz. Destek verenler içinde bulunarak siz de topluluğumuza destek verebilirsiniz.  Destek verenlere özel sitemizde sayfa açılacak olup onlarla direk iletişime geçebileceksiniz. 

Şeyhbızın Aşıreti, dünyanın her yerine yayılmış üyeleriyle birlikte güçlü bir aşırettir. Web sitemizle tüm dünyaya açılarak kısa sürede topluluklarımızla bağlarımızı güçlendirmek istiyoruz

Serhat DEVEBAKAN

Web Sitesi Sorumlusu

Konya ve Sivas Sancaklarındaki Olaylar

© 2026 Şeyhbiziniler Resmi Web Sitesi, Tüm Hakları Saklıdır. Web TasarımKoray ÇOKOL